Dziedziczenie kredytu hipotecznego

 Wg danych BIK-u umowę kredytu hipotecznego klienci zawierają średnio na 23-24 lata. Przy czym, jak podaje ZBP, w nieco ponad połowie przypadków umowny okres kredytowania mieści się w przedziale 25-35 lat.

Przez ten czas w życiu kredytobiorcy może wydarzyć się wszystko. Spektrum możliwych scenariuszy obejmuje również zgon klienta.

Co wówczas dzieje się z jego zobowiązaniem? Czy spadkobiercy muszą uregulować ten dług? Wyjaśniam najważniejsze kwestie dotyczące dziedziczenia kredytu hipotecznego.

 Dziedziczenie kredytu hipotecznego – możliwe scenariusze

Co do zasady osoby uprawnione (np. mąż i dzieci) przejmują po zmarłym prawa (majątek) i zobowiązania (długi), czyli np. dom wraz z obowiązkiem spłaty kredytu hipotecznego zaciągniętego na zakup tejże nieruchomości.

Jednak polskie prawo przewiduje trzy formy dziedziczenia. Każda z nich oznacza dla spadkobierców inny zakres odpowiedzialności prawnej i finansowej za zobowiązania nieboszczyka.

Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego osoby dziedziczące mogą:

1. Odrzucić schedę

2. Przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza

3. Przyjąć pełnię praw i obowiązków zmarłego.

Ważne! Jeśli żona zaciągnęła kredyt hipoteczny wraz z mężem, po jego odejściu nadal spoczywa na niej obowiązek spłaty całego zobowiązania. To przypadek podobny do rozstania / rozwodu współkredytobiorców. Więcej pisałem o tym tutaj.

Właśnie na taką okoliczność przydaje się ubezpieczenie na życie. Choć wymagają go tylko niektóre banki, warto ponieść ten koszt dla własnego dobra. W razie śmierci jednego ze współkredytobiorców drugi może otrzymanymi z polisy pieniędzmi spłacić resztę długu.

 Odrzucenie spadku a kredyt hipoteczny

Dokonuje się tego poprzez złożenie przed sądem lub notariuszem stosownego oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy od powzięcia informacji o przysługującym spadku (art. 1015 par. 1 KC). W razie niedotrzymania terminu następuje dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 par. 2 KC).

Uwaga! W imieniu małoletnich spadkobierców zgodę na odrzucenie spadku wyraża sąd rodzinny.

Co się dzieje, gdy uprawnieni odmówią dziedziczenia majątku, kredytu hipotecznego i innych długów zmarłego? Zgodnie z zapisami Kodeksu cywilnego prawo do schedy przechodzi na dalszych spadkobierców. W ostateczności może to być gmina lub skarb państwa.

Przykład. Załóżmy, że mąż zaciągnął kredyt hipoteczny wyłącznie na siebie i nie określił w testamencie swojej woli co do dziedziczenia. Zatem zastosowanie ma ścieżka ustawowa (art. 931 KC). Wówczas jeśli żona i dzieci odrzucą spadek po mężu / ojcu, prawo do niego przechodzi na rodziców nieboszczyka. Oczywiście ci również mogą się go zrzec. Wówczas uprawnionymi stanie się rodzeństwo umarłego, o ile istnieje.

 Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza a kredyt hipoteczny

Objęcie schedy z dobrodziejstwem inwentarza w praktyce oznacza, że spadkobiercy odpowiadają za długi zmarłego do wartości odziedziczonego po nim majątku. Tak stanowi art. 1031 par. 2 KC.

Teoretycznie dla spadkobierców ten wariant wydaje się najbezpieczniejszą opcją dziedziczenia. Dlaczego? Z uwagi np. na wkład własny i upływ czasu najczęściej zdarza się, że wartość nieruchomości obciążonej hipotecznie przewyższa pozostałą do spłaty należność wobec banku.

Ale uwaga! Zanim uprawnieni zastosują ten schemat dziedziczenia, powinni rozeznać się co do wszystkich aktywów i pasywów zmarłego oraz czy do księgi wieczystej nieruchomości nie zostali wpisani inni niż kredytodawca wierzyciele.

Spisu inwentarza wraz określeniem wartości jego składników dokonuje komornik na wniosek: spadkobiercy, wykonawcy testamentu, sądu lub notariusza. Wykaz inwentarza może sporządzić również osoba uprawniona (art. 1031¹ par. 1 KC).

 Pełna odpowiedzialność za długi zmarłego

Objęcie całego majątku i wszystkich długów nieboszczyka, czyli bez ograniczeń, określa się przyjęciem prostym. Dokonuje się go na podstawie oświadczenia składnym przez sądem lub notariuszem. To opcja zalecana, gdy spadkobierca wie, że wartość aktywów zdecydowanie przewyższa wartość zobowiązań spadkodawcy.

Oczywiście w takim układzie następuje też dziedziczenie kredytu hipotecznego. Spadkobierca może kontynuować spłatę rat albo sprzedać nieruchomość i za uzyskane środki uregulować całość zadłużenia.